खानदेशातील शेतकरी पावसाळ्याच्या आगमनानंतर पारंपरिक पिकांपैकी बाजरी पेरणीस सुरुवात करत आहेत. या वर्षी पावसाचे आगमन वेळेवर झाले असून, शेतकऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणावर पेरणी केली आहे. कृषी विभागाच्या प्राथमिक आकडेवारीनुसार, या हंगामात बाजरीचे क्षेत्र मागील वर्षाच्या तुलनेत स्थिर राहण्याचे संकेत मिळत आहेत.
बाजरीचे क्षेत्र व उत्पादन
खानदेशात दरवर्षी बाजरीचे क्षेत्र सुमारे ३.५ ते ४ लाख हेक्टर इतके असते. यंदा देखील शेतकऱ्यांनी त्याच प्रमाणात पेरणी केली आहे. बाजरी ही कोरडवाहू पिकांमध्ये अग्रगण्य असून, कमी पावसातही चांगले उत्पादन देते. मागील वर्षी सरासरी उत्पादन ८ ते १० क्विंटल प्रति हेक्टर इतके होते. यंदा पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास उत्पादनात स्थिरता राहण्याची अपेक्षा आहे.
शेतकऱ्यांचे अनुभव व अपेक्षा
स्थानिक शेतकरी सांगतात की, बाजरी ही त्यांच्या उपजीविकेचा आधार आहे. गहू‑कापसासारख्या पिकांच्या तुलनेत बाजरी कमी खर्चिक असून, बाजारात याला स्थिर मागणी आहे. खानदेशातील ग्रामीण भागात बाजरीचे पीठ, भाकरी आणि पारंपरिक पदार्थांना मोठी मागणी आहे. त्यामुळे शेतकरी या पिकाकडे सुरक्षित पर्याय म्हणून पाहतात.
बाजारभाव व मागणी
मागील काही वर्षांत बाजरीच्या बाजारभावात फारसा फरक पडलेला नाही. सरासरी दर २५०० ते ३००० रुपये प्रति क्विंटल इतका राहतो. स्थानिक बाजारपेठा आणि सरकारी खरेदी केंद्रांवर शेतकऱ्यांना स्थिर दर मिळतो. यामुळे शेतकरी या पिकाकडे विश्वासाने पाहतात. तज्ञांच्या मते, खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र स्थिर राहणे हे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसाठी सकारात्मक संकेत आहेत.
निष्कर्ष
खानदेशातील शेतकरी पावसाळ्याच्या सुरुवातीला बाजरीची पेरणी करून सुरक्षिततेचा मार्ग निवडत आहेत. या पिकामुळे त्यांना अन्नसुरक्षा मिळते तसेच बाजारात स्थिर उत्पन्न मिळते. कृषी विभागाच्या अंदाजानुसार, यंदा बाजरीचे क्षेत्र स्थिर राहील आणि उत्पादनात फारसा फरक पडणार नाही.
