पेरणीची योग्य वेळ
७५–१०० मिमी पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी करावी.
पावसात खंड पडण्याची शक्यता असल्यास टप्प्याटप्प्याने पेरणी करावी.
वाणांची निवड
कृषी विद्यापीठांनी शिफारस केलेले दुष्काळ सहनशील सुधारित वाण वापरावेत.
कमी कालावधीत येणारे वाण निवडल्यास जोखीम कमी होते.
जलसंधारण उपाय
खोल नांगरणी, कंटूर बंडिंग, कंपार्टमेंट बंडिंग करून पावसाचे पाणी अडवावे.
ठिबक व तुषार सिंचन पद्धतीचा अवलंब करून पाण्याचा अपव्यय टाळावा.
मल्चिंग व आच्छादन करून जमिनीतील ओलावा टिकवावा.
आंतरपीक पद्धती
तूर + सोयाबीन, ज्वारी + तूर यांसारखी आंतरपीके घ्यावीत.
यामुळे उत्पादनातील जोखीम कमी होते आणि जमिनीचा उपयोग अधिक कार्यक्षम होतो.
सेंद्रिय खत व मृदसंधारण
शेणखत, कंपोस्ट, गांडूळ खत व हिरवळीचे खत वापरल्यास जमिनीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते.
समतल बांध, चर यांसारखी कामे करून मातीची धूप रोखावी.
पूरक व्यवसाय
कमी पावसाच्या वर्षात पशुपालन, दुग्धव्यवसाय, शेळीपालन यांना प्राधान्य द्यावे.
यामुळे शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार मिळतो.
जोखीम व उपाय
अनियमित पाऊस – हवामान विभागाच्या अंदाजावर लक्ष ठेवून निर्णय घ्यावा.
पिक विमा – संभाव्य नुकसान भरून काढण्यासाठी विमा योजनेत सहभागी व्हावे.
चारा नियोजन – जनावरांसाठी हिरवा व सुका चारा आगाऊ साठवावा.
