Imports of gram : २०२५ मध्ये पिवळ्या वाटाण्याच्या आयातीत ५६ टक्क्यांची घट झाली असली, तरी हरभऱ्यावर १० टक्के आयात शुल्क लागू असल्यामुळे त्याची आयात तिपटीने वाढल्याचे चित्र दिसते; उडदाच्या आयातीतही लक्षणीय वाढ नोंदविली गेली आहे. या बदलत्या प्रवाहांमुळे एकूण कडधान्य आयातीत केवळ साडेचार टक्क्यांची मर्यादित घट झाली असून, गेल्या वर्षभरात सुमारे ६६ लाख टन कडधान्य आयात झाल्याचे सरकारी आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. हे आकडे बाजारपेठेतील धोरणात्मक निर्णय, आयात-निर्यात संतुलन आणि ग्राहक मागणी यांतील परस्परसंबंध अधोरेखित करतात, तसेच बदलत्या परिस्थितीनुसार जुळवून घेण्याची गरजही दर्शवतात.
जागतिक पातळीवर भारत हा कडधान्यांचा सर्वात मोठा आयातदार असून, मागील पाच वर्षांत आयातीचा कल सातत्याने वाढता राहिला आहे. २०२४ मध्ये भारताने ६८ लाख ७५ हजार टन कडधान्य आयात केली होती, तर २०२५ मध्ये ही मात्रा ६५ लाख ६९ हजार टनांवर स्थिरावली असून सुमारे साडेचार टक्क्यांची घट नोंदविली गेली आहे. पिवळ्या वाटाण्यावर ३० टक्के शुल्क लागू केल्यामुळे त्याची आयात ५६ टक्क्यांनी घटली; मात्र हरभरा आणि उडीद यांच्या आयातीत वाढ झाली आहे. हरभऱ्यावर केवळ १० टक्के शुल्क असून आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तुलनेने कमी दरांमुळे त्याची आयात वाढली, त्यामुळे एकूण आयातीत अपेक्षित मोठी घट दिसून येत नाही. हे चित्र धोरणात्मक निर्णय, जागतिक दरस्थिती आणि देशांतर्गत मागणी यांतील परस्पर परिणाम स्पष्ट करते.
गेल्या वर्षभरात काही कडधान्यांच्या आयातीत तीनपटीने वाढ नोंदविली गेली असून, देशांतर्गत भाव सध्या कमी असतानाही आयात सुरूच असल्याचे चित्र दिसते. याउलट इतर प्रकारच्या कडधान्यांची आयात ४८ टक्क्यांनी घटून सुमारे अडीच लाख टनांवर स्थिरावली आहे; २०२४ मध्ये याच वर्गातील आयात ४ लाख ६४ हजार टन होती. या बदलत्या आकडेवारीतून बाजारातील मागणी-पुरवठा संतुलन, आंतरराष्ट्रीय दरस्थिती आणि धोरणात्मक निर्णय यांचा परस्पर प्रभाव स्पष्ट होतो, तसेच परिस्थितीनुसार व्यापारी हालचाली कशा बदलतात हेही अधोरेखित होते.
२०२५ मध्ये हरभरा आयात तब्बल तीनपटीने वाढून आयातीचा लोंढाच आल्याचे चित्र दिसते, कारण कमी आयात शुल्कामुळे परदेशातून मोठ्या प्रमाणावर माल दाखल झाला आहे. गेल्या वर्षभरात देशात सुमारे १५ लाख ८१ हजार टन हरभरा आयात झाला, तर त्याआधीच्या वर्षी ही मात्रा जवळपास ४ लाख टन होती. आयातीत प्रमुख वाटा Australiaचा असून तेथून १४ लाख २३ हजार टन हरभरा आला; याशिवाय Tanzaniaमधून १ लाख ४८ हजार टन आणि Myanmarमधून ४ हजार टनांची आयात झाली आहे. या वाढीव आयातीचा दबाव सध्या देशांतर्गत बाजारभावावर जाणवत असून, जागतिक पुरवठा, शुल्क धोरण आणि स्थानिक मागणी यांचा परस्पर परिणाम स्पष्टपणे दिसून येतो.
२०२५ मध्ये तूर आयात साडेपाच टक्क्यांनी वाढून १३ लाख २५ हजार टनांवर पोहोचली असून, २०२४ मध्ये ही मात्रा १२ लाख ५७ हजार टन होती. तुरीच्या आयातीत सर्वाधिक वाटा Mozambiqueचा असून तेथून ५ लाख २० हजार टन माल आला; याशिवाय Myanmarमधून ३ लाख ४६ हजार टन, Tanzaniaमधून ३ लाख टन, Malawiमधून ६८ हजार टन आणि Sudanमधून ३८ हजार टन तूर आयात झाली आहे. दरम्यान, मसूरची आयातही एक हजार टनांनी वाढून १० लाख ६१ हजार टनांवर पोहोचली आहे. या वाढीव आयात प्रवाहातून जागतिक पुरवठा साखळी, विविध देशांवरील अवलंबित्व आणि देशांतर्गत मागणी यांचा समतोल कसा बदलत आहे, हे स्पष्टपणे दिसून येते.
२०२५ मध्ये उडदाच्या आयातीत तब्बल ४१ टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली असून, देशातील उत्पादन घटल्याने आयातीला चालना मिळाल्याचे दिसते. उडदाच्या पुरवठ्यात Myanmarचा सर्वाधिक वाटा असून तेथून सुमारे ८ लाख टन आयात झाली आहे, तर Brazilमधून जवळपास अडीच लाख टन उडदाची खरेदी करण्यात आली आहे. या वाढीव आयातीमुळे देशांतर्गत मागणी पूर्ण करण्याचा प्रयत्न होत असला, तरी उत्पादनातील चढ-उतार, जागतिक बाजारस्थिती आणि धोरणात्मक निर्णय यांचा एकत्रित परिणाम बाजारावर स्पष्टपणे जाणवत आहे.
२०२५ मध्ये पिवळ्या वाटाण्याची आयात घटून सुमारे १३ लाख टनांवर स्थिरावली आहे, तर याआधीच्या वर्षी २९ लाख ३९ हजार टन आयात नोंदवली गेली होती. जागतिक पुरवठ्यात Canada हा सर्वात मोठा निर्यातदार ठरला असून तेथून ८ लाख ८२ हजार टन आयात झाली; तसेच Russiaमधून ३ लाख २१ हजार टन, Latviaमधून ३३ हजार टन आणि Argentinaमधून २६ हजार टन पिवळा वाटाणा देशात दाखल झाला. या घटीतून जागतिक दरस्थिती, आयात धोरण आणि देशांतर्गत मागणी यांचा परस्पर प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येतो.
