Budget 2026 : शेतकऱ्यांसाठी १.६३ लाख कोटींची तरतूद; कोणत्या योजनेला किती निधी ?

अर्थसंकल्पातील प्रमुख घोषणा 🌾

रोजगार संधींचा विस्तार शेतीपलीकडे ग्रामीण भागात उत्पन्नाचे स्रोत निर्माण करण्यासाठी पशुधन, मच्छिमारी आणि उच्चमूल्य कृषी क्षेत्रावर भर देण्यात आला आहे.

ग्रामीण कुटुंबांच्या उत्पन्नात १६% हिस्सा पशुधनातून येतो.

पशुधनाची उपलब्धता वाढविण्यासाठी सवलतीच्या व्याजाने कर्ज आणि २०,००० पशुवैद्यकीय डॉक्टरांची नियुक्ती केली जाणार आहे.

खासगी क्षेत्राच्या मदतीने पशुवैद्यकीय संस्था, महाविद्यालये, रुग्णालये व प्रयोगशाळा उभारल्या जातील.

खत सबसिडीतील कपात रासायनिक खतांवरील सबसिडी १,८६,४६० कोटींवरून १,७०,८०५ कोटींवर आणण्याचा प्रस्ताव आहे. यामुळे शेतकऱ्यांवर थेट परिणाम होऊ शकतो, कारण खतांच्या किंमती वाढण्याची शक्यता आहे.

काजू व कोको कार्यक्रम

उत्पादन व प्रक्रिया क्षेत्रात आत्मनिर्भरता वाढवणे.
निर्यात स्पर्धात्मकता मजबूत करणे.
२०३० पर्यंत जागतिक दर्जाचे प्रीमियम ब्रँड म्हणून विकसित करण्याचा मानस.
डोंगराळ भागातील विशेष योजनाजुन्या बागांचे पुनरुज्जीवन.
अक्रोड, बदाम व चिलगोजा (पाइन नट्स) यांच्या उच्च-घनतेच्या लागवडीला प्रोत्साहन.

कृषी क्षेत्रातील तरतूद

२०२६-२७ साठी १,६२,६७१ कोटींची तरतूद.
ही रक्कम सुधारित अंदाज (१,५१,८५३ कोटी) पेक्षा ७% अधिक आहे.
मात्र, कृषीतज्ञांच्या मते ही तरतूद अपुरी आहे.

 

  • प्रमुख योजनांसाठी तरतूद (कोटी रुपये)
योजना/क्षेत्रतरतूद (₹ कोटी)
पीएम किसान सन्मान निधी63,500
राष्ट्रीय कृषी विकास योजना (RKVY)8,550
पीएम कृषी सिंचन योजना6,587
मत्स्यव्यवसाय क्षेत्र2,761.80
उच्च मूल्य शेती (नारळ, काजू, कोको, चंदन)350
पीक विमा योजना15,000
व्याज सवलत

22,600

सेल्फ-हेल्प उद्योजक (SHE) मार्ट 🛍️

लखपती दीदी कार्यक्रमावर आधारित पुढील पाऊल

ग्रामीण महिलांना केवळ कर्जावर आधारित उपजीविकेतून बाहेर काढून उद्योजिका बनवण्याचा उद्देश.

महिलांच्या नेतृत्वाखालील ग्रामीण उद्योजकतेला प्रोत्साहन.

SHE मार्टची रचना

क्लस्टर स्तरावर जीवनमान फेडरेशन अंतर्गत समुदाय-स्वामित्व असलेले रिटेल आउटलेट्स.

या आउटलेट्समध्ये स्थानिक उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे.

नाविन्यपूर्ण वित्तीय साधनांचा वापर करून महिलांना व्यवसाय विस्ताराची संधी.