सोयाबीन हे महाराष्ट्रातील प्रमुख नगदी पीक असून त्याची उगवण योग्य प्रमाणात होणे उत्पादनक्षमतेसाठी अत्यावश्यक आहे. मात्र अनेक शेतकऱ्यांना बियाण्याची उगवण कमी होण्याचा अनुभव येतो. यामागील कारणे समजून घेतल्यास योग्य उपाययोजना करता येतात.
उगवण कमी होण्याची प्रमुख कारणे
निकृष्ट दर्जाचे बियाणे – प्रमाणित बियाणे न वापरल्यास उगवण कमी होते.
जमिनीतील ओलावा कमी – पेरणीवेळी पुरेसा ओलावा नसल्यास अंकुर फुटत नाही.
अतिपाणी किंवा पाणी साचणे – जास्त पाणी साचल्यास बियाणे कुजते.
अयोग्य पेरणी खोली – खूप खोल किंवा खूप उथळ पेरणीमुळे उगवण कमी होते.
कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव – जमिनीतल्या बुरशीजन्य रोगांमुळे बियाणे नष्ट होते.
तापमानातील बदल – खूप थंड किंवा खूप गरम हवामानामुळे अंकुर फुटण्यास अडथळा येतो.
खतांचा अयोग्य वापर – पेरणीवेळी जास्त प्रमाणात खत दिल्यास बियाणे जळते.
शेतकऱ्यांसाठी उपाययोजना
प्रमाणित बियाण्यांचा वापर करावा.
पेरणीपूर्वी जमिनीतील ओलावा तपासावा.
योग्य पेरणी खोली (३–५ सें.मी.) ठेवावी.
बीजशुद्धीकरण करून पेरणी करावी.
पाणी साचणार नाही यासाठी निचरा व्यवस्था करावी.
हवामानाचा अंदाज पाहून योग्य वेळेत पेरणी करावी.
