कृषी क्षेत्रात आंतरपिके घेताना तण नियंत्रण हा सर्वात महत्त्वाचा घटक ठरतो. योग्य तणनाशकाची निवड केल्यास पिकांचे उत्पादन वाढते, खर्च कमी होतो आणि जमिनीची सुपीकता टिकून राहते.
तणनाशकांचे प्रकार
पूर्व-उगवणी तणनाशके – पेरणीनंतर पण तण उगवण्यापूर्वी वापरली जातात. उदा. पेंडीमिथालिन.
उत्तर-उगवणी तणनाशके – तण उगवल्यानंतर वापरली जातात. उदा. ग्लायफोसेट, क्विझालोफॉप.
निवडक तणनाशके – विशिष्ट तणांवर परिणाम करतात, पण मुख्य पिकाला हानी पोहोचवत नाहीत.
सर्वसाधारण तणनाशके – सर्व प्रकारच्या तणांवर परिणाम करतात, त्यामुळे काळजीपूर्वक वापर आवश्यक.
आंतरपिकांमध्ये वापर
सोयाबीन‑मका आंतरपीक – पेंडीमिथालिन (पूर्व-उगवणी) व क्विझालोफॉप (उत्तर-उगवणी) उपयुक्त.
कापूस‑डाळी आंतरपीक – निवडक तणनाशके वापरल्यास डाळींचे नुकसान टाळता येते.
ऊस‑भाजीपाला आंतरपीक – ग्लायफोसेट वापरताना भाजीपाला पिकांवर फवारणी होऊ नये याची खबरदारी घ्यावी.
शेतकऱ्यांनी घ्यावयाची काळजी
तणनाशक वापरण्यापूर्वी मातीचा प्रकार आणि पिकाची वाढीची अवस्था लक्षात घ्यावी.
शिफारस केलेल्या प्रमाणातच फवारणी करावी.
फवारणीनंतर ६‑८ तास पाऊस पडू नये याची दक्षता घ्यावी.
तणनाशक हाताळताना हातमोजे, मास्क यांचा वापर करावा.
निष्कर्ष
आंतरपिकांमध्ये योग्य तणनाशकाची निवड ही उत्पादनवाढीसाठी अत्यावश्यक आहे. कृषी विद्यापीठे व स्थानिक कृषी अधिकारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली तणनाशकांचा वापर केल्यास शेतकऱ्यांना अधिक फायदा होतो.
तुम्हाला हवे असल्यास मी याच विषयावर तणनाशक वापर मार्गदर्शक तक्ता तयार करून देऊ शकतो, ज्यात पिकानुसार तणनाशकांची यादी असेल.
