Planning for citrus : लिंबूवर्गीय फळबाग लागवडीचे नियोजन, शेतकऱ्यांसाठी दीर्घकालीन उत्पन्नाचा पाया !
लिंबूवर्गीय फळबाग लागवडीचे नियोजन हे शेतकऱ्यांसाठी दीर्घकालीन उत्पन्नाचे साधन ठरते. योग्य हवामान, जमिनीची निवड, वाणांची निवड, खड्डे खोदणे, पोषण व सिंचन व्यवस्थापन या सर्व बाबींचे नियोजन केल्यास फळबाग १०-१५ वर्षे सातत्याने उत्पादन देऊ शकते.लिंबूवर्गीय फळबाग लागवडीचे महत्त्व लिंबूवर्गीय फळे (लिंबू, संत्री, मोसंबी, चकोतरा) ही भारतात सर्वाधिक मागणी असलेली फळे आहेत. महाराष्ट्र, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, गुजरात […]
River irrigation : नदी नांगरटीला मूलस्थानी जलसंधारणाची जोड , शाश्वत शेतीचा नवा अध्याय !
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात नदीकाठच्या शेतीला नांगरटी ही पारंपरिक पद्धत आहे. मात्र हवामानातील बदल, पाण्याची कमतरता आणि मातीची धूप यामुळे या शेतीपद्धतीला मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. अशा परिस्थितीत मूलस्थानी जलसंधारण ही संकल्पना शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरत आहे. नदी नांगरटीला जलसंधारणाची जोड दिल्याने उत्पादनक्षमता वाढते, मातीची सुपीकता टिकते आणि शाश्वत शेतीचा मार्ग खुला होतो. नदी नांगरटीची पार्श्वभूमी […]
Balanced fertilizer : उसासाठी संतुलित खत व्यवस्थापन ,शाश्वत उत्पादनाचा पाया !
महाराष्ट्रातील ऊस शेती ही ग्रामीण अर्थकारणाचा कणा मानली जाते. ऊस पिकाला भरपूर पाणी व पोषणद्रव्यांची गरज असते. परंतु अति खतांचा वापर केल्याने मातीची सुपीकता कमी होते, उत्पादन खर्च वाढतो आणि पर्यावरणीय संतुलन बिघडते. त्यामुळे संतुलित खत व्यवस्थापन ही काळाची गरज ठरते. संतुलित खत व्यवस्थापन म्हणजे पिकाच्या गरजेनुसार योग्य प्रमाणात सेंद्रिय व रासायनिक खतांचा वापर करून […]
Sugarcane farming : शाश्वत ऊस शेतीसाठी प्रभावी व्यवस्थापन ,शेतकऱ्यांसाठी नवा मार्गदर्शक !
महाराष्ट्रातील ऊस शेती ही ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा मानली जाते. परंतु वाढत्या उत्पादन खर्च, पाण्याची कमतरता, हवामानातील अनिश्चितता आणि बाजारातील चढ-उतार यामुळे ऊस शेतकरी अडचणीत सापडतात. अशा परिस्थितीत शाश्वत ऊस शेती ही काळाची गरज ठरते. शाश्वततेचा अर्थ केवळ उत्पादन वाढविणे नसून, दीर्घकालीन आर्थिक स्थैर्य, पर्यावरणीय संतुलन आणि शेतकऱ्यांचा नफा यांचा समन्वय साधणे होय. पाणी व्यवस्थापनाचे महत्त्व […]
Pest control : रोगांपेक्षा कीडनियंत्रणाकडे लक्ष आवश्यक !
भारतीय शेतीत रोग व्यवस्थापनाला जितकं महत्त्व दिलं जातं, तितकंच कीडनियंत्रणाकडे लक्ष देणं अत्यावश्यक आहे. कारण रोगांमुळे उत्पादन घटतं, पण कीड नियंत्रणाकडे दुर्लक्ष झाल्यास संपूर्ण पिकाचं नुकसान होऊ शकतं. अलीकडच्या काळात हवामानातील बदल, रासायनिक खतांचा अतिरेक आणि पिकांच्या एकसुरी पद्धतीमुळे कीड प्रादुर्भाव वाढला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी रोगांपेक्षा कीड नियंत्रणावर काटेकोर लक्ष केंद्रित करणं ही काळाची गरज […]
Rice production : चारसूत्री तंत्राने वाढले भात उत्पादन दुपटीहून अधिक !
भारतातील शेतीत भात हा प्रमुख अन्नधान्य असून, शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा कणा मानला जातो. मात्र पारंपरिक पद्धतींमुळे उत्पादन मर्यादित राहते. अलीकडेच चारसूत्री तंत्र (Four-Point Strategy) अवलंबल्याने अनेक शेतकऱ्यांनी भात उत्पादनात दुपटीहून अधिक वाढ साधली आहे. हे तंत्रज्ञान केवळ उत्पादन वाढविण्यातच मदत करत नाही, तर खर्च कमी करून शाश्वत शेतीसाठी नवा मार्ग दाखवते. चारसूत्री तंत्राची मूलभूत संकल्पना चारसूत्री […]
Mango industry : शीत तापमानात आंबा साठविण्याचे तंत्रज्ञान , आंबा उद्योगाला नवे बळ !
भारतातील आंबा हा केवळ फळ नसून सांस्कृतिक, आर्थिक आणि भावनिक मूल्य असलेला ‘फळांचा राजा’ आहे. मात्र आंब्याचे उत्पादन हंगामी असल्याने त्याचे दीर्घकालीन साठवण व निर्यात ही मोठी समस्या ठरते. यावर उपाय म्हणून शीत तापमानात आंबा साठविण्याचे तंत्रज्ञान विकसित झाले असून, यामुळे आंबा उद्योगाला नवे बळ मिळत आहे. शीतसाठवण तंत्रज्ञानाची गरज आंबा पिकल्यावर त्याचे आयुष्य फार […]
Mulberry plantation business : तुती रोपेनिर्मिती व्यवसायातून उरुळी कांचनच्या मनीषा शेलार यांची वार्षिक ८-९ लाखांची कमाई !
पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील उरुळी कांचन गावातील मनीषा शेलार यांनी तुती रोपेनिर्मिती व्यवसायातून उल्लेखनीय यश मिळवले आहे. पारंपरिक शेतीसोबतच त्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून तुती रोपे तयार करण्याचा व्यवसाय सुरू केला. आज या व्यवसायातून त्यांना वार्षिक ८ ते ९ लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळत असून, ग्रामीण महिलांसाठी हा आदर्श ठरत आहे. तुती रोपेनिर्मितीचा प्रवास मनीषा शेलार […]
Dairy farming : कोकणात फळबागायतीला दुग्धव्यवसायाची भक्कम जोड !
कोकणातील शेती परंपरेने फळबागायतीवर आधारित आहे. आंबा, काजू, नारळ, सुपारी या बागायतींनी येथील शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार दिला आहे. मात्र बदलत्या हवामानामुळे आणि बाजारपेठेतील चढ-उतारामुळे शेतकऱ्यांना स्थिर उत्पन्नाची गरज भासू लागली. याच पार्श्वभूमीवर कोकणात दुग्धव्यवसाय हा फळबागायतीला पूरक व्यवसाय म्हणून उभा राहिला आहे. फळबागायतीचा पाया कोकणातील आंबा, काजू, नारळ या फळबागायतींनी शेतकऱ्यांना ओळख दिली. आंब्याच्या हंगामात […]
Tomato crops : टोमॅटो पिकात रोप कोलमडणे, मर रोगाचे नियंत्रण , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक उपाययोजना !
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी टोमॅटो हे महत्त्वाचे नगदी पीक मानले जाते. मात्र, गेल्या काही वर्षांत रोप कोलमडणे व मर रोग या विषाणूजन्य व बुरशीजन्य रोगांनी पिकाला मोठा फटका दिला आहे. सुरुवातीला निरोगी दिसणारी रोपे अचानक कोमेजून मरतात, ज्यामुळे उत्पादनात मोठी घट होते. या समस्येवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी शास्त्रज्ञ, कृषी विभाग व शेतकरी यांच्यातील समन्वय अत्यावश्यक ठरतो. रोगाची लक्षणे […]