Cotton stalks : पऱ्हाटीपासून पशुखाद्य निर्मितीचे तंत्रज्ञान विकसित , शेतकऱ्यांसाठी नवा मार्ग !
कृषी व पशुपालन क्षेत्रात सतत नवनवीन प्रयोग होत असतात. त्यातच अलीकडे पऱ्हाटीपासून (धान्य काढल्यानंतर उरलेला भुसा व तूस) पशुखाद्य निर्मितीचे तंत्रज्ञान विकसित झाले आहे. हे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना कमी खर्चात पौष्टिक व टिकाऊ पशुखाद्य उपलब्ध करून देत आहे. महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांत या प्रयोगाला गती मिळत असून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवा आधार मिळत आहे. तंत्रज्ञानाची गरज पशुपालन हा […]
Soybean sowing : पेरणीपासूनच रोगमुक्त सोयाबीनसाठी प्रयत्न आवश्यक !
सोयाबीन हे महाराष्ट्रातील प्रमुख तेलबिया पीक असून शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा महत्त्वाचा आधार आहे. मात्र या पिकावर विविध रोग व कीड हल्ला करून उत्पादनात मोठी घट घडवतात. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पेरणीच्या क्षणापासूनच रोगमुक्त सोयाबीनसाठी प्रयत्न करणे अत्यावश्यक ठरते. योग्य नियोजन, बीजप्रक्रिया, मृद् व्यवस्थापन आणि कीड-रोग नियंत्रणाच्या उपाययोजना केल्यास उत्पादनात लक्षणीय वाढ साधता येते. बीजप्रक्रियेचे महत्त्व सोयाबीन पेरणीपूर्वी बीजप्रक्रिया […]
Chemical fertilizers : जमिनीनुसार वाढवा रासायनिक खतांची कार्यक्षमता , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक दिशा !
भारतीय शेतीत रासायनिक खतांचा वापर हा उत्पादनवाढीचा पाया मानला जातो. मात्र खतांचा अतिरेकी किंवा चुकीचा वापर केल्यास मातीची सुपीकता कमी होते, पिकांच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो आणि खर्चही वाढतो. त्यामुळे खतांचा वापर जमिनीच्या प्रकारानुसार करणे अत्यावश्यक आहे. योग्य नियोजनाने खतांची कार्यक्षमता वाढवता येते आणि शाश्वत शेती साध्य होते. जमिनीचा प्रकार ओळखणे शेतकऱ्यांनी सर्वप्रथम आपल्या जमिनीचा प्रकार […]
Crop diversification : पीक बदलातून शेतीला शाश्वत दिशा , ग्रामीण अर्थकारणाला नवा आधार !
भारतीय शेती ही परंपरेने निसर्गावर अवलंबून असली तरी बदलत्या हवामानामुळे, बाजारपेठेतील चढ-उतारामुळे आणि जमिनीच्या क्षमतेतील घटामुळे शेतकऱ्यांना नवे मार्ग शोधावे लागत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर पीक बदल ही संकल्पना शाश्वत शेतीसाठी महत्त्वाची ठरत आहे. पारंपरिक पिकांवर अवलंबून राहण्याऐवजी शेतकरी आता विविध पिकांचे नियोजन करून उत्पादन, उत्पन्न आणि जमिनीची सुपीकता यांचा समतोल साधत आहेत. पीक बदलाची गरज […]
Nutrient requirements : पिकानुसार अन्नद्रव्यांची गरज कशी बदलते , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक दिशा !
भारतीय शेती ही विविधतेने नटलेली आहे. प्रत्येक पिकाची वाढ, उत्पादन क्षमता आणि गुणवत्तेवर अन्नद्रव्यांचा थेट परिणाम होतो. मात्र, सर्व पिकांना सारखीच अन्नद्रव्ये लागतात असे नाही. पिकानुसार अन्नद्रव्यांची गरज बदलते आणि ही गरज योग्य वेळी, योग्य प्रमाणात पूर्ण केली तरच शेतकऱ्यांना अपेक्षित उत्पादन मिळते. पिकांच्या वाढीची सुरुवात पेरणी झाल्यानंतर रोपांची उगवण व सुरुवातीची वाढ ही सर्वात […]
Jamun fruit : जांभूळ रानमेव्याचा हंगाम जूनमध्येही बहरलेलाच ,ग्रामीण बाजारपेठेत उत्साहाचे वातावरण !
भारतीय ग्रामीण भागात रानमेव्याला नेहमीच विशेष स्थान आहे. त्यात जांभूळ हे फळ शेतकरी व ग्राहक दोघांसाठीही आकर्षणाचे केंद्र ठरते. साधारणपणे एप्रिल-मे महिन्यात जांभूळ हंगाम सुरू होतो, मात्र यंदा हवामानातील अनुकूल बदलांमुळे जून महिन्यातही जांभूळाची झाडे बहरलेली दिसत आहेत. यामुळे शेतकरी, व्यापारी आणि ग्राहक या तिन्ही घटकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. जांभूळाचे पोषणमूल्य व औषधी […]
Farmers crops : काळजीपूर्वक करा पीक नियोजन , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक दिशा !
भारतीय शेती ही निसर्गावर अवलंबून असलेली आणि हवामानातील बदलांना संवेदनशील अशी व्यवस्था आहे. योग्य पीक नियोजन केल्यास शेतकरी उत्पादनवाढ, खर्च नियंत्रण आणि बाजारपेठेतील स्थिरता साधू शकतात. मात्र चुकीचे नियोजन केल्यास पिकांचे नुकसान, आर्थिक तोटा आणि मातीची सुपीकता घटण्याचा धोका निर्माण होतो. त्यामुळे आजच्या काळात काळजीपूर्वक पीक नियोजन करणे ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यावश्यक बाब ठरली आहे. पीक […]
Salt index :- क्षार निर्देशांकानुसार रासायनिक खतांचा वापर ,शेतकऱ्यांसाठी नवी दिशा !
भारतीय शेतीत रासायनिक खतांचा वापर हा उत्पादनवाढीचा महत्त्वाचा पाया मानला जातो. मात्र अतिरेकी वापरामुळे मातीची सुपीकता घटते, पिकांच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो आणि पर्यावरणीय संतुलन बिघडते. यावर उपाय म्हणून क्षार निर्देशांक (Salt Index) या वैज्ञानिक पद्धतीनुसार खतांचा वापर करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे. क्षार निर्देशांक म्हणजे काय? क्षार निर्देशांक हा मातीतील विद्राव्य क्षारांचे प्रमाण दर्शवणारा मापक […]
Keljhar Dam : केळझर धरणाचा ध्यास घेतलेले गोपाळराव ,संघर्षातून साकारलेले स्वप्न !
मराठवाड्याच्या कोरडवाहू पट्ट्यातील शेतकऱ्यांसाठी पाण्याचा प्रश्न हा नेहमीच जीवन-मरणाचा प्रश्न ठरला आहे. अशा परिस्थितीत केळझर धरणाच्या निर्मितीचा ध्यास घेतलेल्या गोपाळरावांनी दाखवलेला चिकाटीचा प्रवास आजही प्रेरणादायी ठरतो. त्यांच्या अथक प्रयत्नांमुळे केवळ एका गावाचेच नव्हे तर संपूर्ण परिसराचे भविष्य बदलले. गोपाळरावांचा संघर्ष गोपाळराव हे साधे शेतकरी होते. पण पाण्याच्या टंचाईमुळे शेतकऱ्यांचे जीवन कसे उद्ध्वस्त होत आहे, हे […]
Stem borer control : पावसाळ्यात खोडकिडीच्या नियंत्रणाकडे हवे लक्ष , शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा इशारा !
पावसाळा आणि खोडकिडीचा प्रादुर्भाव पावसाळा सुरू होताच शेतकऱ्यांना पिकांच्या संरक्षणाची नवी चिंता निर्माण होते. विशेषतः खोडकिडीचा प्रादुर्भाव हा खरीप हंगामातील सर्वात मोठा धोका मानला जातो. भात, मका, ज्वारी, ऊस यांसारख्या पिकांमध्ये खोडकिडीचे प्रमाण वाढते. या किडींच्या हल्ल्यामुळे पिकांची वाढ खुंटते, खोडं आतून पोकळ होतात आणि उत्पादनात मोठी घट होते. हवामानातील आर्द्रता, सततचा पाऊस आणि उष्णता […]