Summer crops : उन्हाळी पिकांसाठी आच्छादन आवश्यक, शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा इशारा !
उन्हाळ्याच्या तडाख्यात शेतकरी आणि पिके दोन्ही त्रस्त होतात. तापमान ४० अंश सेल्सिअसच्या वर गेले की जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होतो, पिकांच्या मुळांना ताण येतो आणि उत्पादनावर थेट परिणाम होतो. अशा वेळी “आच्छादन” म्हणजेच मल्चिंग हा उपाय शेतकऱ्यांसाठी जीवनदायी ठरतो. आच्छादन म्हणजे जमिनीवर गवत, पेंढा, प्लास्टिक शीट किंवा सेंद्रिय पदार्थांचा थर देऊन मातीतील ओलावा टिकवून ठेवणे. […]
Water irrigation : सिंचन कार्यक्षमतेसाठी सोपे उपाय ,पाणी बचत, उत्पादन वाढ !
ग्रामीण भागातील वास्तव महाराष्ट्रातील शेतकरी आजही पावसावर अवलंबून शेती करतात. पावसाचे अनिश्चित स्वरूप, हवामानातील बदल आणि पाण्याची कमतरता यामुळे उत्पादनावर मोठा परिणाम होतो. अशा परिस्थितीत सिंचन कार्यक्षमता वाढविणे ही काळाची गरज ठरते. योग्य पद्धतीने पाणी वापरल्यास केवळ उत्पादन वाढत नाही तर खर्चही कमी होतो. आधुनिक तंत्रज्ञान, पारंपरिक ज्ञान आणि शेतकऱ्यांची शहाणपणाची गुंफण करून सिंचन व्यवस्थापन […]
Chicken health : कोंबड्यांचे आरोग्य व आहार नियोजन !
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत कोंबड्यांचे महत्त्व भारताच्या ग्रामीण भागात कुक्कुटपालन हा शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचा आधारस्तंभ ठरतो. कोंबड्यांचे मांस व अंडी ही केवळ प्रथिनांचा उत्तम स्रोत नसून, शेतकऱ्यांना नियमित उत्पन्न देणारा व्यवसायही आहे. मात्र, या व्यवसायात यश मिळवण्यासाठी कोंबड्यांचे आरोग्य व आहार नियोजन याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. योग्य आहार, स्वच्छता आणि रोगप्रतिबंधक उपाय यांचा संगम साधला […]
Tomato production : हंगामनिहाय नियोजनातून दर्जेदार टोमॅटो उत्पादनाची नवी दिशा !
महाराष्ट्रातील शेतकरी वर्ग आज टोमॅटो उत्पादनात दर्जेदार आणि टिकाऊ पिक मिळवण्यासाठी हंगामनिहाय नियोजनाला अधिक महत्त्व देत आहे. हवामानातील अनिश्चितता, बाजारातील चढउतार आणि वाढत्या उत्पादन खर्चामुळे शेतकऱ्यांना आता पारंपरिक पद्धतींपेक्षा वैज्ञानिक नियोजनावर भर द्यावा लागत आहे. कृषी तज्ज्ञांच्या मते, योग्य हंगाम, जमिनीची मशागत, बियाण्यांची निवड, पाणी व्यवस्थापन आणि रोगनियंत्रण या सर्व बाबींचे नियोजन केल्यास टोमॅटो उत्पादनात […]
Adulterated milk : भेसळयुक्त दूध आरोग्यास घातक,जाणून घ्या भेसळ ओळखण्याचे उपाय!
समस्या व पार्श्वभूमी दुध हे प्रत्येक घरातील रोजच्या आहाराचा महत्त्वाचा भाग आहे. लहान मुलांपासून वृद्धांपर्यंत सर्वांसाठी दुध पोषणदायी मानले जाते. मात्र गेल्या काही वर्षांत दुधातील भेसळ हा गंभीर प्रश्न बनला आहे. पाणी, स्टार्च, डिटर्जंट, कृत्रिम रंग, युरिया यांसारख्या पदार्थांचा वापर करून दुधाची शुद्धता नष्ट केली जाते. ग्राहकांच्या आरोग्यावर याचा थेट परिणाम होतो. त्यामुळे दुध शुद्ध […]
farmer Modern technology : आधुनिक तंत्रज्ञान व यांत्रिकीकरणामुळे बेदाणा उद्योगाचा विस्तार, शेतकऱ्यांना नवा आधार !
महाराष्ट्रातील कृषी क्षेत्रात गेल्या दोन दशकांत सर्वाधिक वेगाने विस्तारलेला उद्योग म्हणजे बेदाणा (किशमिश) उत्पादन. पारंपरिक पद्धतींवर आधारित असलेला हा व्यवसाय आता आधुनिक तंत्रज्ञान, यांत्रिकीकरण आणि जागतिक बाजारपेठेतील मागणीमुळे एका नव्या उंचीवर पोहोचला आहे. शेतकऱ्यांच्या मेहनतीला आधुनिक साधनांची जोड मिळाल्याने बेदाणा उद्योग केवळ स्थानिकच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही आपली छाप सोडत आहे. पारंपरिकतेपासून आधुनिकतेकडे पूर्वी बेदाणा […]
Rural economy : बचत गट ते शेतकरी उत्पादक कंपनी ,ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील नवा प्रवास !
ग्रामीण विकासाची पायाभरणी ग्रामीण भागातील महिलांनी सुरू केलेले बचत गट हे आज ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे आधारस्तंभ ठरत आहेत. लहान-लहान रकमेची बचत करून, परस्परांना कर्ज देऊन आणि आर्थिक शिस्त निर्माण करून या गटांनी गावोगावी आत्मनिर्भरतेचा मार्ग दाखवला. सुरुवातीला केवळ घरगुती गरजा भागवण्यासाठी सुरू झालेले हे गट, कालांतराने शेती, पशुपालन, लघुउद्योग यांसारख्या क्षेत्रात गुंतवणूक करू लागले. यामुळे ग्रामीण […]
Environmental protection : बायोगॅस ठरत आहें ग्रामीण भारतासाठी शाश्वत ऊर्जा आणि पर्यावरण संरक्षणाचा दीर्घकालीन उपाय !
ग्रामीण भागातील ऊर्जा क्रांतीकडे वाटचाल भारताच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत ऊर्जा हा सर्वात महत्त्वाचा घटक ठरतो. शेती, पशुपालन, घरगुती वापर, तसेच लहान उद्योग यासाठी सतत ऊर्जा आवश्यक असते. आजही ग्रामीण भागात मोठ्या प्रमाणावर लाकूड, कोळसा, डिझेल यांचा वापर होतो. यामुळे पर्यावरणावर ताण वाढतो, खर्चही जास्त होतो आणि आरोग्यावरही परिणाम होतो. अशा परिस्थितीत बायोगॅस हा एक दीर्घकालीन, शाश्वत […]
Organic farming : दुर्गम वेल्हा तालुक्यात शेतकऱ्यांचे नावीन्यपूर्ण प्रयोग; काळा तांदूळ, औषधी पिके, सेंद्रिय शेतीचा विस्तार…
वेल्हा तालुका, पुणे जिल्हा – सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी वेढलेला, पावसाळ्यात मुसळधार पाऊस आणि उन्हाळ्यात पाण्याची टंचाई अशी दुहेरी परिस्थिती असलेला वेल्हा तालुका आज नावीन्यपूर्ण शेती प्रयोगांमुळे चर्चेत आला आहे. पारंपरिक पिकांवर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांनी आता आधुनिक तंत्रज्ञान, सेंद्रिय पद्धती आणि बाजारपेठेच्या गरजेनुसार बदल स्वीकारले आहेत. या बदलामुळे केवळ उत्पादनात वाढ झाली नाही तर शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नातही लक्षणीय […]
pomegranate garden : डाळिंबाच्या बागेत फुलगळ होण्याची कारणं काय ? वाचा सविस्तर …
डाळिंब हे हे महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी सोन्यासारखं फळ मानलं जातं. निर्यातक्षम, बाजारात उच्च मागणी असलेलं आणि शेतकऱ्यांना चांगला नफा देणारं हे फळ आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांत डाळिंबाच्या बागेत फुलगळ (फुलं गळून पडणं) ही समस्या गंभीर स्वरूपात दिसून येत आहे. शेतकरी मेहनत घेऊन झाडं फुलवतात, पण फुलगळ झाल्यानं उत्पादन घटतं आणि आर्थिक नुकसान होते. या समस्येची […]