Healthy farming : आघातांनीच दाखविला आरोग्यदायी शेतीचा मार्ग !
कृषी क्षेत्रात शेतकऱ्यांना आलेले आघात म्हणजेच नैसर्गिक आपत्ती, कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव, बाजारातील चढ-उतार आणि हवामानातील अनिश्चितता. या सर्व संकटांनी शेतकऱ्यांना मोठे नुकसान दिले असले तरी त्यातूनच आरोग्यदायी शेतीचा मार्ग शोधला गेला आहे. आज शेतकरी केवळ उत्पादन वाढवण्यावर भर न देता जमिनीचे आरोग्य, पर्यावरणाचे संतुलन आणि शाश्वततेकडे लक्ष देत आहेत. आघातांचा इतिहास महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांनी गेल्या दोन दशकांत […]
Sugarcane crops : उसात वाढतोय जाळे करणाऱ्या कोळीचा प्रादुर्भाव !
महाराष्ट्रातील अनेक उस उत्पादक जिल्ह्यांमध्ये अलीकडे जाळे करणाऱ्या कोळीचा प्रादुर्भाव झपाट्याने वाढताना दिसत आहे. शेतकऱ्यांसाठी हा कीडप्रादुर्भाव गंभीर चिंतेचा विषय ठरत असून, उत्पादनक्षमता घटण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. उसाच्या पानांवर जाळ्यासारखी रचना करून कोळी आपले वास्तव्य करतो आणि हळूहळू पानांचा रस शोषून घेतो. परिणामी पाने पिवळी पडतात, प्रकाशसंश्लेषण कमी होते आणि उसाची वाढ खुंटते. […]
Soil fertility : पीक फेरपालट, जमीन सुपीकतेवर भर , वाचा सविस्तर …
कृषी क्षेत्रात शाश्वततेचा पाया म्हणजे पीक फेरपालट. जमिनीची सुपीकता टिकवून ठेवण्यासाठी, उत्पादनक्षमता वाढवण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना दीर्घकालीन आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी ही पद्धत अत्यंत महत्त्वाची ठरते. महाराष्ट्रातील अनेक शेतकरी आता पारंपरिक पद्धतींपेक्षा वैज्ञानिक दृष्टिकोन स्वीकारत आहेत. पीक फेरपालटाची संकल्पना पीक फेरपालट म्हणजे एका हंगामात घेतलेल्या पिकानंतर पुढील हंगामात वेगळे पीक घेणे. उदाहरणार्थ, खरीपात सोयाबीन घेतल्यास रब्बीत गहू […]
small holding gardeners : अल्पभूधारक माळींना ठरला देशी कोंबडीपालनाचा आधार !
ग्रामीण भागातील अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी शेतीसोबत पूरक व्यवसाय हा उत्पन्नाचा महत्त्वाचा आधार ठरत आहे. विशेषतः देशी कोंबडीपालन हा व्यवसाय कमी भांडवलात सुरू करता येतो आणि त्यातून स्थिर उत्पन्न मिळते. महाराष्ट्रातील अनेक माळी समाजातील शेतकरी आता या व्यवसायाकडे वळत असून, त्यातून त्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळत आहे. उत्पन्नाचा नवा आधार अल्पभूधारक शेतकऱ्यांकडे साधारणतः १ ते २ एकर शेती […]
Low Rainfall Conditions : कमी पावसाच्या परिस्थितीत शाश्वत चारा व्यवस्थापन !
महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये यंदा पावसाचे प्रमाण अपेक्षेपेक्षा कमी आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांसमोर जनावरांच्या चार्याची मोठी समस्या निर्माण होते. चारा टंचाईमुळे दूध उत्पादन घटते, जनावरांची तब्येत बिघडते आणि ग्रामीण अर्थकारणावर परिणाम होतो. त्यामुळे कमी पावसाच्या परिस्थितीत शाश्वत चारा व्यवस्थापन हा विषय अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. चारा टंचाईची पार्श्वभूमी कमी पावसामुळे खरीप हंगामातील पिके नीट वाढत नाहीत. विशेषतः […]
Maize cultivation :- मका लागवडीतून शेतकऱ्यांना स्थिर उत्पन्नाचा आधार !
मका लागवड शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरत आहे कारण कमी पाण्यात जास्त उत्पादन, विविध हवामानाशी जुळवून घेण्याची क्षमता आणि बाजारपेठेत वाढती मागणी यामुळे शेतकऱ्यांना स्थिर उत्पन्न मिळते. महाराष्ट्रात मक्याखाली सुमारे ७ लाख हेक्टर क्षेत्र असून, योग्य तंत्रज्ञान वापरल्यास हेक्टरी ९० ते १०० क्विंटल उत्पादन मिळू शकते. मका लागवडीचे महत्त्व कमी पाण्याची गरज: मका हे पीक तुलनेने कमी […]
Rajmata Jijau Scheme : सरकारच्या पडीक जमिनींतून महिलांना रोजगार व उत्पन्नाची संधी ,राजमाता जिजाऊ योजना !
महाराष्ट्र सरकारने ग्रामीण भागातील महिलांना रोजगार व उत्पन्नाची नवी संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी राजमाता जिजाऊ योजना राबविण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेअंतर्गत राज्यातील पडीक जमिनींचा उपयोग करून महिलांना शेती, उत्पादन व प्रक्रिया उद्योगाशी जोडले जाणार आहे. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना देणे, महिलांना स्वावलंबी बनविणे आणि पडीक जमिनींचा उपयोग करून शाश्वत विकास साधणे हा या योजनेचा मुख्य […]
Water conservation:कमतरतेच्या स्थितीत पाणी बचतीच्या उपाययोजना , शेतकऱ्यांसाठी जीवनरेखा !
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात पाण्याची कमतरता ही नित्याची समस्या बनली आहे. बदलत्या हवामानामुळे पावसाचे प्रमाण कमी होत आहे, तर भूजलसाठ्यांवरही प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांसाठी पाणी बचतीच्या उपाययोजना केवळ पर्याय नसून जीवनरेखा ठरत आहेत. योग्य नियोजन, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर आणि पारंपरिक पद्धतींचा पुनरुज्जीवन यामुळे पाण्याचा कार्यक्षम वापर शक्य होतो. पाणी बचतीची गरज पाण्याची […]
Ridge gourd yield : दोडका उत्पादनात एकरी तीन ते सहा टन वाढ , शेतकऱ्यांसाठी नवा अध्याय !
दोडका हे महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे भाजीपाला पीक असून ग्रामीण अर्थकारणात त्याला विशेष स्थान आहे. अलीकडच्या काळात सुधारित वाण, आधुनिक तंत्रज्ञान, योग्य पेरणी अंतर आणि शाश्वत शेती पद्धतींचा अवलंब केल्यामुळे दोडक्याच्या उत्पादनात लक्षणीय वाढ झाली आहे. अनेक जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनी एकरी तीन ते सहा टन उत्पादनवाढ नोंदवली असून यामुळे त्यांच्या उत्पन्नात मोठी भर पडली आहे. सुधारित वाणांचा प्रभाव […]
Pearl millet sowing : बाजरीचे पेरणी क्षेत्र वाढण्याची शक्यता , शेतकऱ्यांसाठी नवी दिशा !
बाजरी हे महाराष्ट्रातील पारंपरिक व पोषणमूल्यांनी समृद्ध पीक आहे. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी बाजरी ही केवळ अन्नधान्य नसून आर्थिक स्थैर्याचा आधार आहे. अलीकडच्या काळात बदलत्या हवामानामुळे व बाजारपेठेतील मागणीमुळे बाजरीच्या पेरणी क्षेत्रात वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना नवीन संधी उपलब्ध होणार असून कृषी क्षेत्रात सकारात्मक बदल घडण्याची अपेक्षा आहे. पेरणी क्षेत्र वाढीची […]