orange farming : निंबळक सारोळा बद्दी (ता. अहिल्यानगर) येथील प्रगतशील शेतकरी भीमराज लांडगे, सुभाष लांडगे व बाळासाहेब लांडगे यांनी पारंपरिक शेतीच्या चौकटीत अडकून न राहता, दूरदृष्टी दाखवत शाश्वत फळबाग शेतीचा प्रयोग केला. पारंपरिक पिकांच्या अनिश्चित उत्पन्नामुळे आणि वाढत्या खर्चामुळे शेतकरी अनेकदा आर्थिक संकटात सापडतात. मात्र लांडगे कुटुंबाने या आव्हानांना संधी मानून, दीर्घकालीन व स्थिर उत्पन्न देणाऱ्या संत्री बागेचा मार्ग स्वीकारला.
सुमारे १४ एकरांवर संत्री लागवड करून त्यांनी केवळ उत्पादनात वाढ साधली नाही, तर आर्थिकदृष्ट्याही मोठी झेप घेतली. आज या बागेतून त्यांना जवळपास दीड कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळण्याचा विश्वास आहे. हे यश केवळ आकड्यांपुरते मर्यादित नाही, तर ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी दीपस्तंभ ठरले आहे.
लांडगे कुटुंबाने १० वर्षांपूर्वी घेतलेला निर्णय आज फळाला आला आहे. सुरुवातीपासूनच त्यांनी योग्य नियोजन, सातत्यपूर्ण मेहनत, सेंद्रिय घटकांचा वापर, तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन आणि शासनाच्या योजनांचा प्रभावी लाभ घेतला. परिणामी, ही संत्री बाग आज बहरली आहे आणि परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी आदर्श ठरली आहे.
तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन हे या संत्री बागेच्या यशामागील महत्त्वाचे सूत्र ठरले आहे. कृषी विभागाच्या सहकार्याने व कृषी सहायकांच्या नियमित पाहणीमुळे बागेची निगा योग्य पद्धतीने राखली गेली, तर डॉ. यशवंत गाडेकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली औषधे, फवारणीचे अचूक वेळापत्रक तसेच रोग व कीड नियंत्रणाची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यात आली. दर आठवड्याला केलेल्या भेटी आणि वेळेवर दिलेल्या सूचनांमुळे बागेची निरोगी वाढ झाली असून नियोजनबद्ध सल्ला व सातत्यपूर्ण मार्गदर्शन शेतीत किती फायदेशीर ठरू शकते, हे या अनुभवातून स्पष्ट होते.
सेंद्रिय पद्धतीचा प्रभावी वापर केल्यामुळे लांडगे यांच्या संत्री बागेची गुणवत्ता आणि उत्पादनक्षमता लक्षणीयरीत्या वाढली आहे. शेणखत व शेंगदाणा पेंडीसारख्या सेंद्रिय घटकांचा योग्य वापर करून मशागत करण्यात आली, तर आधुनिक पण नियंत्रित फवारणी उपाययोजनांमुळे झाडांची वाढ जोमदार झाली. सध्या एका झाडाला सरासरी १२ कॅरेटपर्यंत संत्र्यांचे उत्पादन मिळत असून, फळांचा आकर्षक आकार, उजळ रंग आणि उत्कृष्ट चव यामुळे बाजारात या संत्र्यांना मोठी मागणी निर्माण झाली आहे, ज्यातून सेंद्रिय शेतीचे आर्थिक व दर्जात्मक फायदे स्पष्टपणे दिसून येतात.
शासनाच्या अनुदान योजनांचा योग्य आणि नियोजनबद्ध वापर केल्यामुळे लांडगे यांच्या संत्री बागेच्या यशात मोलाचा वाटा उचलला गेला आहे. फलोत्पादन विभागामार्फत मिळालेल्या शेततळे, पेपर (मल्चिंग) आणि ट्रिपल यांसारख्या योजनांचा प्रभावी लाभ घेतल्याने पाण्याची उपलब्धता वाढली व वेळेवर सिंचन शक्य झाले. नियोजनबद्ध पाणी व्यवस्थापनामुळे फळांची गुणवत्ता टिकून राहिली असून सध्या बाजारात येणारी संत्री उच्च प्रतीची ठरत आहेत, ज्यामुळे त्यांना उत्तम व उच्चतम दर मिळत असल्याचे स्पष्ट होते.
