Ethanol production : इथेनॉल पुरवठा वर्ष २०२४-२५ (नोव्हेंबर-ऑक्टोबर) दरम्यान भारताच्या इथेनॉल मिश्रण कार्यक्रमात मक्याची भूमिका महत्वाची ठरली. इथेनॉल, बायोएनर्जी आणि अल्कोहोलचे उत्पादन करणारी संस्था ऑल इंडिया डिस्टिलर असोसिएशन (AIDA) च्या आकडेवारीनुसार, नोव्हेंबर-ऑक्टोबरदरम्यान एकूण इथेनॉल उत्पादनापैकी मक्याचा वाटा जवळपास ४८ टक्के होता. मागील पुरवठा वर्षात नोंदवलेल्या ४२.६ टक्के वाट्यापेक्षा ही लक्षणीय वाढ झाली आहे. अलिकडच्या वर्षांत, देशात इथेनॉलसाठी मका हा पहिला कच्चा माल म्हणून ओळखला जाऊ लागला आहे, ज्यामुळे इतर पिके मागे पडली आहेत. पूर्वी, इथेनॉलसाठी पारंपारिक कच्चा माल ऊस होता, ज्याला मका पिकाने मागे टाकले आहे. “सध्याच्या काळात पुरवल्या जाणाऱ्या एकूण इथेनॉलपैकी, मका आधारित उत्पादनात मोठी वाढ झाली आहे.
भारताच्या इथेनॉल पुरवठा कार्यक्रमात यंदा लक्षणीय गती दिसून येत असून, एकूण पुरवठा सुमारे १,०३९ कोटी लिटरपर्यंत पोहोचला आहे, तर करारबद्ध १,१६३ कोटी लिटरपैकी जवळपास ८९ टक्के पुरवठा पूर्ण झाला आहे. मका आणि तांदूळ यांसह धान्य-आधारित कच्च्या मालातून सुमारे ७.१८ अब्ज लिटर इथेनॉल तयार झाले, जे एकूण पुरवठ्याच्या अंदाजे ६९ टक्के आहे—गेल्या वर्षीच्या ५९ टक्क्यांपेक्षा ही लक्षणीय वाढ आहे. याउलट, २०२४–२५ मध्ये उसावर आधारित कच्च्या मालाचा वाटा सुमारे ३.२१ अब्ज लिटर किंवा ३१ टक्क्यांवर आला असून, तो मागील वर्षीच्या ४१ टक्क्यांच्या तुलनेत घट दर्शवतो. या बदलत्या संरचनेतून इंधन स्रोतांचे विविधीकरण, धान्याधारित पर्यायांची वाढती क्षमता आणि ऊर्जा सुरक्षेकडे देशाचा वेगवान व संतुलित प्रवास अधोरेखित होतो.
All India Distillers Association (AIDA) चे अध्यक्ष विजेंद्र सिंह यांनी सांगितले की, नवीनतम इथेनॉल पुरवठा आकडेवारी भारताच्या जैवइंधन परिसंस्थेची वाढती मजबुती अधोरेखित करते. मका आणि इतर धान्यांवर आधारित कच्च्या मालाचे वाढते योगदान पुरवठा साखळी अधिक स्थिर बनवत असून, कोणत्याही एकाच स्रोतावरील अवलंबित्व कमी करत आहे. त्यांच्या मते, मका आता कच्च्या मालाच्या सुमारे ५० टक्के वाटा उचलत आहे आणि इथेनॉल उत्पादन साखर चक्रापासून प्रभावीपणे वेगळे करण्यात आले आहे. यामुळे वर्षभर सातत्यपूर्ण जैवइंधन पुरवठा सुनिश्चित होतो, तसेच देशभरातील मका उत्पादकांना नवी बाजारपेठ व प्रोत्साहन मिळते. या बदलामुळे ऊर्जा, कृषी आणि उद्योग क्षेत्रांमध्ये अधिक संतुलित व टिकाऊ समन्वयाची दिशा स्पष्ट होत आहे.
