Chia farming : बदलत्या हवामानाच्या आव्हानांमुळे आणि पारंपरिक पिकांच्या अस्थिर बाजारभावामुळे शेतीसमोरील अनिश्चितता वाढत असताना, नांदेड जिल्हा येथील लोहा तालुका मधील पारडी गावचे प्रगतिशील शेतकरी लक्ष्मण भुजंगराव रोकडे यांनी नव्या पिकांच्या संधींचा अभ्यासपूर्वक स्वीकार करत प्रेरणादायी उदाहरण घालून दिले आहे. सहा एकर क्षेत्रात सेंद्रिय पद्धतीने चिया या सुपरफूड पिकाची लागवड करून त्यांनी अल्पावधीत उल्लेखनीय उत्पादन आणि समाधानकारक नफा मिळवला, ज्यामुळे शेतीत नवकल्पना, नियोजन आणि बाजारपेठेची जाण यांचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. पारंपरिक पिकांच्या तुलनेत अधिक परतावा देणारा हा प्रयोग केवळ आर्थिक यश नव्हे, तर बदलत्या परिस्थितीत लवचिकता आणि पर्यायी संधी शोधण्याची वृत्ती किती उपयुक्त ठरते, याचे प्रभावी उदाहरण ठरतो.
कोरडवाहू भागातील शेतीसाठी पर्यायी आणि टिकाऊ पिकांच्या शोधात असताना चिया हे पीक अत्यंत उपयुक्त ठरत असल्याचे अनुभवातून स्पष्ट झाले आहे. लक्ष्मण भुजंगराव रोकडे यांच्या मते, या पिकाला अत्यल्प पाण्याची गरज भासते आणि उत्पादन खर्च तुलनेने कमी असल्याने जोखीमही कमी राहते. पानांना असलेल्या विशिष्ट वासामुळे वन्य प्राणी नुकसान करत नाहीत, ही या पिकाची आणखी एक महत्त्वाची जमेची बाजू आहे. गहू, हरभरा किंवा सोयाबीनसारख्या पारंपरिक पिकांच्या तुलनेत चिया अधिक लाभदायक ठरू शकते, विशेषतः जेथे संसाधने मर्यादित आहेत. वाशिम येथे या बियाण्यांसाठी स्थिर दरांसह मोठी बाजारपेठ उपलब्ध असल्याने विक्रीची खात्री मिळते आणि शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्याचा आधार मिळतो. बदलत्या शेतीपरिस्थितीत कमी खर्च, कमी पाणी आणि हमी बाजारपेठ या तिन्ही घटकांचा संगम चिया पिकाला आशादायी पर्याय बनवतो.
पोषणमूल्यांच्या दृष्टीने चिया बियांमध्ये ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड, प्रथिने आणि तंतुमय घटक मुबलक प्रमाणात असल्याने आरोग्यजागृती वाढत असलेल्या जागतिक बाजारपेठेत या पिकाची मागणी सातत्याने वाढत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, सुपरफूड म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या पिकाला भविष्यात अधिक व्यापक संधी उपलब्ध होऊ शकतात. लक्ष्मण भुजंगराव रोकडे यांच्या यशस्वी प्रयोगामुळे लोहा तालुका येथील शेतीसमोर आधुनिक, कमी जोखमीचा आणि अधिक परतावा देणारा सक्षम पर्याय उभा राहिला आहे. बदलत्या कृषीपरिस्थितीत पोषणमूल्य, निर्यातक्षम मागणी आणि स्थिर बाजारपेठ या तिन्ही घटकांचा समतोल साधणारे चिया पीक शाश्वत प्रगतीची दिशा दर्शवते.
