Strawberry Revolution : विदर्भातील पारंपरिक पिकांच्या चौकटीतून बाहेर पडत बुलढाण्यातील चार तरुणांनी नव्या संधींचा धाडसी शोध घेत शेतीला आधुनिकतेची जोड दिली आहे. महाबळेश्वरपुरती मर्यादित मानली जाणारी स्ट्रॉबेरी बुलढाणा जिल्ह्यात यशस्वीपणे फुलवून त्यांनी नियोजन, तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर आणि बाजारपेठेचा सखोल अभ्यास यांचा प्रभावी संगम साधला आहे. त्यांच्या या प्रयत्नातून शेतीकडे केवळ पारंपरिक उपजीविकेऐवजी उद्योगाच्या दृष्टीने पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन समोर येतो. बदल स्वीकारण्याची तयारी, नवकल्पनांना साथ आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न यांच्या बळावर कोणतीही संधी स्थानिक पातळीवर यशस्वी करता येऊ शकते, हे त्यांनी दाखवून दिले आहे.
बुलढाणा येथील चार तरुणांनी एकत्र येत चार एकर क्षेत्रात स्ट्रॉबेरी लागवडीचा आधुनिक प्रयोग राबवून नव्या शेतीचा आदर्श निर्माण केला आहे. शहराजवळील आणि अजिंठा लेणी मार्ग परिसरातील शेतात त्यांनी नियोजनबद्ध पद्धतीने शेती विकसित केली. विजय उबाळे यांचे कृषी व व्यवस्थापन शिक्षण, राम वाघ यांचे फ्रूट सायन्समधील संशोधन, तसेच ऋत्विक जतकर यांचे शेती व्यवस्थापनातील कौशल्य यांचा प्रभावी संगम साधत त्यांनी गुंतवणूक, उत्पादन नियोजन आणि बाजारपेठेचा अभ्यास यावर विशेष भर दिला. विविध शैक्षणिक पार्श्वभूमी आणि व्यावसायिक दृष्टीकोन एकत्र आणत शेतीकडे उद्योग म्हणून पाहण्याचा त्यांचा प्रयत्न नव्या पिढीसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे, तसेच बदल स्वीकारून आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने स्थानिक स्तरावरही यश संपादन करता येते, हा संदेश देत आहे.
महाबळेश्वर येथून नोव्हेंबर महिन्यात दर्जेदार स्ट्रॉबेरीची रोपे आणत त्यांनी नियोजनबद्ध लागवडीची सुरुवात केली आणि विदर्भातील बदलत्या हवामानाचा सखोल अभ्यास करून वैज्ञानिक पद्धती अवलंबल्या. तापमानातील चढ-उतार आणि स्थानिक वातावरणातील फरक ही सुरुवातीची मोठी आव्हाने होती, मात्र योग्य सिंचन व्यवस्थापन, पोषण तंत्र आणि सतत निरीक्षण यांच्या साहाय्याने त्यांनी उत्पादनाची गुणवत्ता उत्कृष्ट राखली. परिस्थितीनुसार तंत्रज्ञान आणि पद्धतीत लवचिक बदल करत त्यांनी नव्या भागातही उच्च मूल्य पिकांची यशस्वी लागवड शक्य असल्याचे सिद्ध केले, ज्यातून नियोजन, चिकाटी आणि आधुनिक दृष्टिकोन यांचा प्रभावी संगम दिसून येतो.
आधुनिक तंत्रज्ञानाचा योग्य आणि नियोजनबद्ध वापर केल्यामुळे या प्रयोगात उत्पादनक्षमतेत लक्षणीय वाढ दिसून आली. माती परीक्षणाद्वारे जमिनीतील घटकांचे अचूक विश्लेषण करून पोषण व्यवस्थापन ठरवण्यात आले, तर ठिबक सिंचनामुळे पाण्याची बचत साधत पिकांना आवश्यक तेवढेच पाणी पुरवण्यात आले. मल्चिंग तंत्रामुळे तापमान नियंत्रणासोबत तणांचे प्रमाण कमी झाले, आणि संतुलित खत व्यवस्थापनामुळे पिकांची वाढ निरोगी व गुणवत्तापूर्ण झाली. तसेच रोग व कीड नियंत्रणासाठी वैज्ञानिक उपाययोजना केल्यामुळे नुकसान टळले. या सर्व तंत्रांच्या समन्वित वापरामुळे स्ट्रॉबेरीचा आकार, रंग आणि गोडवा अधिक उत्कृष्ट मिळाला, ज्यातून आधुनिक शेतीत तंत्रज्ञानाची प्रभावी भूमिका अधोरेखित होते.
चार एकरांतील स्ट्रॉबेरी उत्पादनाला स्थानिक बाजारपेठेसोबतच दूरच्या भागातूनही उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. दर्जेदार आणि ताज्या उत्पादनामुळे हॉटेल, बेकरी तसेच किरकोळ विक्रेत्यांकडून थेट खरेदी केली जात आहे, ज्यामुळे स्थिर मागणी निर्माण झाली आहे. मध्यस्थांची साखळी कमी करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी थेट ग्राहक विक्री आणि करार शेतीचा पर्याय स्वीकारला, त्यामुळे पारदर्शक व्यवहार आणि योग्य दर सुनिश्चित झाले. नियोजनबद्ध विपणन धोरण, गुणवत्तेवर भर आणि ग्राहकांशी थेट संपर्क या त्रिसूत्रीमुळे उत्पादनाला अधिक मूल्य मिळत असून नफ्यातही लक्षणीय वाढ होत आहे.
