पतीच्या निधनानंतर कुटुंबाची जबाबदारी अचानक खांद्यावर आली, की अनेक महिलांसमोर आर्थिक अडचणींसोबतच सामाजिक आणि मानसिक आव्हानेही उभी राहतात. मात्र, संकटासमोर न खचता जिद्द, मेहनत आणि निसर्गावरील प्रेमाच्या जोरावर एका महिलेने स्वतःची नवी वाट निर्माण केली. पतीच्या निधनानंतर आयुष्यात आलेल्या कठीण प्रसंगाला सामोरे जात त्यांनी ‘निसर्ग’शी असलेले नाते अधिक घट्ट केले आणि त्यातूनच स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.
आज त्यांची ‘निसर्ग’ची दुनिया केवळ व्यवसाय किंवा उपक्रम राहिलेला नसून, आत्मविश्वास, स्वावलंबन आणि सकारात्मक विचारांचे प्रतीक बनली आहे.
पतीच्या निधनानंतर कुटुंबाची आर्थिक घडी विस्कटली होती. घरखर्च, कुटुंबीयांच्या गरजा आणि भविष्यातील जबाबदाऱ्या यांचा विचार करताना पुढे काय करायचे, हा मोठा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता. मात्र, परिस्थितीला दोष देत बसण्याऐवजी त्यांनी उपलब्ध साधनसामग्रीचा विचार केला.
घराच्या आसपासची जागा, माती, झाडे, फुले आणि निसर्गाशी असलेले त्यांचे जिव्हाळ्याचे नाते याच गोष्टींना त्यांनी आपल्या नव्या प्रवासाचे माध्यम बनवले. छोट्या स्वरूपात सुरू केलेल्या या प्रयत्नाला पुढे आकार मिळत गेला आणि ‘निसर्ग’ची दुनिया विस्तारत गेली.
सुरुवातीचा काळ मात्र सोपा नव्हता. अनुभवाची कमतरता, आर्थिक मर्यादा, बाजारपेठेची माहिती आणि कामासाठी लागणारे भांडवल अशा अनेक अडचणी होत्या. अनेकदा केलेल्या प्रयत्नांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नव्हता. तरीही त्यांनी हार मानली नाही. विविध वनस्पती, फुलझाडे, रोपे आणि निसर्गाशी संबंधित उपक्रमांची माहिती घेत त्यांनी हळूहळू आपले कौशल्य विकसित केले.
स्वतः काम करताना झालेल्या चुका त्यांनी शिकण्याची संधी मानली आणि त्यातूनच पुढील वाटचालीचे नियोजन केले.
‘निसर्ग’ हा केवळ नावापुरता उपक्रम न ठेवता त्यामागे पर्यावरणपूरक विचार रुजवण्याचा त्यांचा प्रयत्न राहिला. झाडांची लागवड, रोपांची निगा, स्थानिक वनस्पतींचे संवर्धन आणि परिसर हिरवाईने नटविण्याच्या प्रयत्नातून त्यांची संकल्पना आकाराला आली. निसर्गाशी जोडलेले काम करताना मानसिक समाधान मिळते, याची जाणीवही त्यांना झाली.
पतीच्या निधनानंतर निर्माण झालेली पोकळी भरून काढण्यासाठी हे काम त्यांच्यासाठी आधार ठरले. श्रम, सातत्य आणि सकारात्मक दृष्टिकोन यांच्या जोरावर त्यांनी स्वतःला पुन्हा उभे केले.
या प्रवासात कुटुंबीय आणि परिसरातील नागरिकांचे सहकार्यही महत्त्वाचे ठरले. सुरुवातीला मर्यादित स्वरूपात सुरू असलेल्या कामाची माहिती हळूहळू अधिक लोकांपर्यंत पोहोचू लागली. रोपे, फुलझाडे आणि निसर्गाशी संबंधित उपक्रमांविषयी लोकांमध्ये वाढत असलेल्या आवडीचा त्यांनी योग्य उपयोग केला.
ग्राहकांच्या गरजा समजून घेणे, चांगल्या दर्जाची रोपे उपलब्ध करून देणे आणि त्यांची योग्य निगा राखण्याबाबत मार्गदर्शन करणे यावर त्यांनी भर दिला. त्यामुळे ‘निसर्ग’ या उपक्रमाविषयी विश्वास निर्माण होण्यास मदत झाली.
त्यांच्या कामाची आणखी एक महत्त्वाची बाजू म्हणजे महिलांसाठी निर्माण झालेली प्रेरणा. परिस्थिती कितीही कठीण असली, तरी स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवून नवा व्यवसाय किंवा उपक्रम उभा करता येतो, हा संदेश त्यांच्या प्रवासातून मिळतो. पतीच्या निधनानंतर स्वतःला सावरणे, कुटुंबाची जबाबदारी स्वीकारणे आणि त्याचवेळी आर्थिक स्वावलंबनाचा मार्ग निवडणे ही त्यांच्या जिद्दीची उदाहरणे आहेत.
घर आणि काम यांचा समतोल साधताना त्यांनी अनेक अडचणींचा सामना केला; मात्र प्रत्येक अडचणीने त्यांचा आत्मविश्वास अधिक मजबूत केला.
आज ‘निसर्ग’च्या माध्यमातून त्या केवळ स्वतःसाठी काम करत नाहीत, तर पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याचाही प्रयत्न करतात. झाडे लावणे आणि त्यांचे संगोपन करणे ही केवळ सौंदर्याची बाब नसून भविष्यातील पिढ्यांसाठी आवश्यक जबाबदारी आहे, असा त्यांचा दृष्टिकोन आहे.
शहरांमध्ये वाढते काँक्रिटीकरण, कमी होत जाणारी हिरवाई आणि बदलते हवामान यामुळे प्रत्येकाने आपल्या परीने निसर्ग संवर्धनात योगदान देण्याची गरज आहे. त्यांच्या कामातून हा संदेश स्थानिक पातळीवर पोहोचत आहे.
विशेष म्हणजे, या प्रवासात त्यांनी पारंपरिक अनुभवासोबत आधुनिक माहितीचा स्वीकार केला. रोपांची निवड, लागवडीची पद्धत, पाणी व्यवस्थापन, खतांचा योग्य वापर, रोग-किडींचे व्यवस्थापन आणि ग्राहकांपर्यंत माहिती पोहोचवण्यासाठी डिजिटल माध्यमांचा वापर याकडे त्यांनी लक्ष दिले.
सोशल मीडिया आणि ऑनलाइन माध्यमांमुळे छोट्या उपक्रमालाही व्यापक ग्राहकवर्ग मिळू शकतो, हे त्यांनी प्रत्यक्ष अनुभवले. त्यामुळे ‘निसर्ग’ची संकल्पना स्थानिक पातळीपासून पुढे नेण्यास मदत झाली.
पतीच्या निधनानंतर आयुष्य एका क्षणात बदलले असले, तरी त्या प्रसंगाला शेवट न मानता त्यांनी नव्या सुरुवातीची संधी म्हणून स्वीकारले. दुःखातून उभे राहताना त्यांनी निसर्गाला आपला साथीदार बनवले आणि मेहनतीच्या जोरावर स्वतःची ओळख निर्माण केली.
आज त्यांच्या कामाकडे पाहताना संकटानंतरही आयुष्याला सकारात्मक दिशा देता येते, याची जाणीव होते. आर्थिक स्वावलंबनासोबतच आत्मविश्वास आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची प्रेरणा देणारी त्यांची कहाणी अनेक महिलांसाठी दिशादर्शक ठरत आहे.
‘निसर्ग’ची ही दुनिया त्यामुळे केवळ झाडे, फुले आणि रोपांपुरती मर्यादित नाही. ती एका महिलेच्या संघर्षाची, जिद्दीची आणि नव्याने उभे राहण्याच्या इच्छाशक्तीची कहाणी आहे. पतीच्या निधनानंतर आलेल्या संकटाला सामोरे जात त्यांनी परिस्थितीसमोर शरण न जाता स्वतःच्या कर्तृत्वावर विश्वास ठेवला.
आज त्यांच्या प्रयत्नांतून हिरवाई फुलत आहे आणि त्याचबरोबर आत्मनिर्भरतेची नवी उमेदही निर्माण होत आहे. ‘अडचणी कितीही मोठ्या असल्या तरी जिद्द आणि मेहनतीने नवी वाट निर्माण करता येते,’ हा संदेश त्यांच्या ‘निसर्ग’च्या प्रवासातून ठळकपणे समोर येतो.
