cotton rate : आठ दिवसांपूर्वी सरकीला उठाव मिळाल्याने कापसाच्या दरात लक्षणीय वाढ होऊन भाव ८,५०० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत पोहोचला होता; मात्र देशांतर्गत घडामोडी आणि सीसीआयने खुल्या बाजारात गाठी विक्रीसाठी काढल्यामुळे दरावर पुन्हा दबाव आला. सध्या कापसाचा भाव सुमारे ८,००० रुपयांवर, म्हणजेच जवळपास हमीदराच्या पातळीवर स्थिरावताना दिसत आहे. दरम्यान, केंद्र सरकारने १ जानेवारी २०२६ पासून कापसाच्या आयातीवर पूर्ववत ११ टक्के आयात कर लागू केल्याने परदेशी कापूस महाग झाला आणि देशांतर्गत बाजारात भारतीय कापसाची मागणी वाढली, ज्याचा परिणाम म्हणून दरात ८०० ते १,००० रुपयांपर्यंत वाढ नोंदवली गेली होती.
त्याच काळात सरकीला उठाव मिळाल्याने पांढऱ्या सोन्याला काही काळ चमक मिळाली होती, परंतु आता सीसीआयने त्यांच्या सुमारे ८० लाख गाठी खुल्या बाजारात विक्रीसाठी आणल्यामुळे कापसाच्या दरात पुन्हा घसरण झाल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. दरवाढीच्या अपेक्षेने कापसाची साठवणूक करण्याकडे शेतकऱ्यांचा फारसा कल दिसून येत नसून, सध्याची बाजारस्थिती पाहता तात्काळ विक्रीलाच प्राधान्य दिले जात असल्याचे चित्र आहे.
सध्याच्या कापूस बाजारातील स्थिती पाहता स्थानिक मार्केटमध्ये कापसाचे भाव ७,६०० ते ७,८०० रुपये प्रति क्विंटल या पातळीवर व्यवहारात आहेत, तर देशांतर्गत सरकीचा भाव सुमारे ४१,५०० रुपये प्रति क्विंटलवर स्थिर आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रुईचा दर ६३ सेंट प्रति पाउंड इतका नोंदवला जात असून, त्याचा थेट परिणाम देशांतर्गत बाजारभावांवर मर्यादित स्वरूपात दिसून येत आहे. याशिवाय, ३५६ क्विंटल क्षमतेच्या खंडीचे दर सध्या सुमारे ५४ हजार रुपये इतके असून, एकूणच कापूस आणि त्यासंबंधित उपउत्पादनांच्या बाजारात संमिश्र आणि सावध वातावरण असल्याचे चित्र आहे.
कापसाच्या दरात घसरण होण्यामागे अनेक घटक कारणीभूत ठरत असून, त्यामध्ये सीसीआयने चालू हंगामातील ८० लाखांहून अधिक गाठी खुल्या बाजारात विक्रीसाठी काढल्याचा मोठा परिणाम दिसून येतो. त्याचवेळी देशांतर्गत सरकीचा उठाव कमी झाल्याने दरात सुमारे १०० ते १५० रुपयांची घट नोंदवली गेली आहे. याशिवाय खुल्या बाजारात स्थानिक कापसाची आवक वाढल्याने पुरवठा वाढला असून, परिणामी कापसाच्या दरात एकूण ४०० ते ५०० रुपयांपर्यंत घसरण झाल्याचे चित्र सध्या बाजारात दिसत आहे.
सरकीचा उठाव कमी झाल्याने आणि सीसीआयने ८० लाखांहून अधिक गाठी खुल्या बाजारात विक्रीसाठी काढल्यामुळे कापसाच्या दरात घसरण झाली असून, सध्या भाव हमीभावाच्या आसपास स्थिरावलेला दिसून येतो. याआधी कापूस विक्रीस काढल्यानंतर जानेवारी महिन्यात दरवाढ झाल्याने खुल्या बाजारात पुन्हा आवक वाढली, तसेच काही शेतकऱ्यांनी सीसीआयकडेही कापसाची विक्री केली आहे. सध्या बाजारात स्टॉकिस्ट साठवणुकीऐवजी ‘हॅन्ड टू माऊथ’ पद्धतीने व्यवहार करत असल्याचे चित्र असून, या सावध भूमिकेचाही दरांवर परिणाम होत असल्याचे अभ्यासकांनी नमूद केले आहे.
