Animal feed : मळीपासून नैसर्गिक, आरोग्यवर्धक पूरक पशुखाद्याची निर्मिती ,शेतकऱ्यांसाठी नवा मार्ग !
गेल्या काही वर्षांत पशुपालन क्षेत्रात सेंद्रिय व नैसर्गिक पूरक खाद्य याची मागणी झपाट्याने वाढली आहे. रासायनिक घटकांवर आधारित खाद्यामुळे जनावरांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होत असल्याचे अनेक संशोधनातून स्पष्ट झाले आहे. अशा परिस्थितीत, ऊस कारखान्यांतून मिळणाऱ्या मळीपासून (Molasses) नैसर्गिक, आरोग्यवर्धक पूरक पशुखाद्याची निर्मिती हा शेतकऱ्यांसाठी एक क्रांतिकारी पर्याय ठरत आहे. मळीचे पोषणमूल्य आणि उपयोगिता मळी ही […]
Disease identification : उसातील चाबूक काणी रोगाचे नियंत्रण, शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक !
रोगाची ओळख कारण: Ustilago scitaminea ही बुरशी. लक्षणे: उसाच्या शेंड्यातून चाबकासारखा चांदीसारखा पट्टा बाहेर पडतो. आवरण तुटल्यावर काळा भाग दिसतो, जो बीजाणूंनी भरलेला असतो. प्रसार: वारा, पाऊस, पाणी तसेच प्रादुर्भावग्रस्त बेण्यामार्फत. प्रभाव: पाने अरुंद व आखूड राहतात, उसाची जाडी कमी होते, उत्पादन व साखर उतारा घटतो. रोगाचा प्रादुर्भावउन्हाळ्यात खोडवा पिकात रोगाचे प्रमाण जास्त.तापमान वाढल्याने रोगाला […]
Improved varieties : सुधारित वाण, तंत्रज्ञानातून नाचणीचे दुप्पट उत्पादन , शेतकऱ्यांसाठी नवा मार्ग…
नाचणी (रागी) ही पारंपरिक धान्यपिकांपैकी एक असून तिचे पोषणमूल्य अत्यंत जास्त आहे. ग्रामीण भागातील शेतकरी नाचणीला ‘गरीबांचा अन्नधान्य’ म्हणून ओळखतात. मात्र, मागील काही वर्षांत सुधारित वाण, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शास्त्रीय पद्धतींच्या वापरामुळे नाचणीचे उत्पादन दुप्पट करण्याची क्रांती घडली आहे. महाराष्ट्रासह देशभरातील शेतकरी या बदलाचा लाभ घेत आहेत. सुधारित वाणांची गरज आणि विकास नाचणीचे पारंपरिक वाण […]
Modern solutions : प्रकाश सापळ्याद्वारे करा हुमणी भुंगेऱ्याचे व्यवस्थापन : शेतकऱ्यांसाठी आधुनिक उपाययोजना
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना हुमणी भुंगेऱ्यांचा त्रास हा नवा नाही. ऊस, मका, भुईमूग, सोयाबीन यांसारख्या पिकांवर हुमणी भुंगेरे मोठ्या प्रमाणात हल्ला करतात. पारंपरिक रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर करूनही या कीटकांचे नियंत्रण करणे कठीण ठरते. मात्र, आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शेतकऱ्यांना आता एक पर्यायी उपाय उपलब्ध झाला आहे – प्रकाश सापळा. हा उपाय पर्यावरणपूरक, खर्चिकदृष्ट्या परवडणारा आणि शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत प्रभावी […]
Weather forecast : कमाल तापमान वाढीसह पावसाची शक्यता , शेतकऱ्यांसाठी नवा हवामान संकेत !
गेल्या काही दिवसांपासून महाराष्ट्रासह देशातील विविध भागांत कमाल तापमानात लक्षणीय वाढ होताना दिसत आहे. हवामान खात्याच्या अहवालानुसार, पुढील आठवड्यात तापमान ४२ ते ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. या वाढत्या उष्णतेमुळे शेतकरी, कामगार आणि सामान्य नागरिकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मात्र, याच काळात हवामान तज्ज्ञांनी पावसाची शक्यता व्यक्त केली आहे. उष्णतेच्या लाटा आणि पावसाचे […]
Nutrients according to growth stage : वाढीच्या अवस्थेनुसार अन्नद्रव्ये, सिंचनावर भर , शाश्वत शेतीसाठी मार्गदर्शक उपाययोजना …
शेतकऱ्यांच्या पिकांच्या वाढीचा प्रत्येक टप्पा हा वेगळ्या गरजा घेऊन येतो. बीजांकुरणापासून ते काढणीपर्यंत पिकांना योग्य प्रमाणात अन्नद्रव्ये व सिंचन मिळाले तर उत्पादनात लक्षणीय वाढ होते. महाराष्ट्रातील कोरडवाहू व सिंचित शेतीत या बाबींचे महत्त्व अधिक आहे. या लेखात आपण वाढीच्या अवस्थेनुसार अन्नद्रव्यांचा पुरवठा व सिंचन व्यवस्थापनाची गरज, त्याचे फायदे आणि शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक उपाययोजना यांचा सविस्तर आढावा […]
Dryland farming : कोरडवाहू शेतीसाठीची पूर्वतयारी , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक उपाययोजना !
कोरडवाहू शेती ही महाराष्ट्रातील मोठ्या प्रमाणावर आढळणारी शेती पद्धती आहे. पावसावर अवलंबून असलेली ही शेती शेतकऱ्यांसाठी आव्हानात्मक ठरते. योग्य पूर्वतयारी केली तर कोरडवाहू शेतीतूनही शाश्वत उत्पन्न मिळवता येते. या लेखात आपण कोरडवाहू शेतीसाठी आवश्यक असलेल्या सर्व महत्त्वाच्या बाबींचा आढावा घेणार आहोत. जमिनीची तयारी आणि पाणी साठवणूक कोरडवाहू शेतीत सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे जमिनीची योग्य मशागत. […]
Irrigation strengthening : सिंचन बळकटीकरणातून बदलली माळशिरसची कहाणी ,शेतकऱ्यांच्या जीवनात नवा अध्याय…
माळशिरस तालुका, सोलापूर जिल्ह्यातील एक कोरडवाहू भाग म्हणून ओळखला जात होता. पावसावर अवलंबून असलेली शेती, वारंवार येणारे दुष्काळ, पाण्याची टंचाई आणि स्थलांतरित होणारे शेतकरी हे इथल्या वास्तवाचे चित्र होते. मात्र गेल्या काही वर्षांत सिंचन बळकटीकरणाच्या योजनांमुळे या भागाची कहाणीच बदलली आहे. जलसंधारण, कालवे, ठिबक सिंचन, शेततळी आणि पाणी पुनर्वापर यामुळे माळशिरस आज प्रगत शेतीचे केंद्र […]
Management of orchards : उन्हाळी हंगामात फळरोपवाटिकेचे व्यवस्थापन , शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक उपाययोजना !
उन्हाळा हा शेतीसाठी सर्वात आव्हानात्मक काळ मानला जातो. तापमान ४० अंश सेल्सिअसच्या वर जात असताना फळरोपवाटिकेतील रोपांचे संवर्धन करणे हे शेतकऱ्यांसाठी मोठे आव्हान ठरते. योग्य नियोजन, पाणी व्यवस्थापन, सावलीची सोय, रोगनियंत्रण आणि पोषण यांचा समतोल साधला तर उन्हाळ्यातील फळरोपवाटिका सुरक्षित राहते. पाणी व्यवस्थापनाचे महत्त्वउन्हाळ्यातील सर्वात मोठी समस्या म्हणजे पाण्याची कमतरता. फळरोपवाटिकेत रोपांना नियमित पाणी देणे […]
Medicinal plants : सात एकरांत औषधी वनस्पतींचे मॉडेल , ग्रामीण अर्थकारणाला नवा शाश्वत आधार…
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात शेती ही केवळ अन्नधान्यापुरती मर्यादित राहिली नाही, तर आता ती औषधी वनस्पतींच्या उत्पादनातून शेतकऱ्यांना नवा आर्थिक आधार देत आहे. सात एकरांत विकसित केलेले औषधी वनस्पतींचे मॉडेल हे केवळ शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसाठीच नव्हे तर आरोग्य, पर्यावरण आणि ग्रामीण उद्योगांना चालना देणारे ठरत आहे. औषधी वनस्पतींचे महत्त्व औषधी वनस्पतींना प्राचीन काळापासून आयुर्वेद, सिद्ध, युनानी आणि […]